ဗျူဟာမြောက်သတ္တုနောက်ကွယ်က ကပ်ဘေးသင့်ပြည်သူများ

Photo-AFP

▪️အယူအဆမှတ်စု

‘စိမ်းလန်းစွမ်းအင်’ကဏ္ဍ အကူးအပြောင်းဖြစ်စဉ်မှာ အရေးကြီးတဲ့ ဓာတ်သတ္တုတချို့ရှိနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံဟာလည်း အဲဒီ အရေးကြီးဓာတ်သတ္တုတွေအတွက် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ) ဗဟိုချက်မကျတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ပတ်သက်နေပါတယ်။ တနည်းဖော်ပြရရင်တော့ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်အတွက် နိုင်ငံအများက လုံးပမ်းနေကြတဲ့နေရာမှာ အဆင့်မြင့်သံလိုက်တွေက အရေးကြီးပြီး ဒီလိုလျှပ်ကူးပစ္စည်းနဲ့ သံလိုက်တွေအတွက် မြေရှားသတ္တုက မရှိမဖြစ်လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီမြေရှားသတ္တုတွေကို စစ်မက်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေရာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းဒေသတွေမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ ထုတ်လုပ်နေကြပါတယ်။ ကမ္ဘာတဝန်း မြေရှားသတ္တုထုတ်လုပ်မှုရဲ့ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးကို တရုတ်နိုင်ငံက ထိန်းချုပ်၊ ထုတ်လုပ်၊ သန့်စင်၊ သိုလှောင်ထားတာဖြစ်ပြီး တူးဖော်မှုအများစုကို မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ နှစ်အတန်ကြာကတည်းက ဆောင်ရွက်နေကြတာပါ။ တဖက်မှာလည်း စနစ်မဲ့၊ အထိန်းအကွပ်မဲ့ မြေရှားသတ္တုတူးဖော်မှုတွေကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နဲ့ ဒေသခံ ရပ်ရွာလူထုအသိုက်အဝန်းအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှုတွေ ပိုများလာပါတယ်။ ဒေသခံတွေရဲ့ မြေရေလေထုတွေဟာ ဓာတုပစ္စည်းတွေကြောင့် လောင်ကျွမ်းစေပြီး သူတို့ဘဝအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုတွေအတွက် ခက်ခဲစေပါတယ်။ မြစ်ချောင်းတွေဟာလည်း အဆိပ်သင့်နေရပါပြီ။

ISP-Myanmar ရဲ့ သုတေသနပြုလေ့လာချက်တွေအရ ကချင်ပြည်နယ် ချီဖွေနဲ့ မိုးမောက်မြို့နယ်တွေမှာ မြေရှားအဓိကတူးဖော်နေတဲ့ လုပ်ကွက်ပေါင်း ၃၇၀ ထက်မနည်းနဲ့ သတ္တုပျော်ရည်ကန် ၂,၇၀၀ ထက်မနည်း ရှိလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီအထဲက လုပ်ကွက်ပေါင်း ၂၄၀ ကျော် (၆၆ ရာခိုင်နှုန်း)ဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး လေးနှစ်အတွင်းမှာ အသစ်တိုးချဲ့လာတာပါ။ ဒီလုပ်ကွက်တွေရဲ့ ကျယ်ပြောမှုဟာ စင်ကာပူနိုင်ငံထက်ကို ကြီးပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံကနေ တရုတ်နိုင်ငံကို မြေရှားသတ္တုတန်ချိန် ၂၉၀,၀၀၀ ကျော်တင်ပို့ခဲ့ပြီး အဲဒီထဲက တန်ချိန် ၁၇ဝ,ဝဝဝ ကျော်ဟာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တင်ပို့ခဲ့တဲ့ပမာဏ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါတွေကို သုတေသနပြုလေ့လာနေချိန်မှာပဲ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၂၈ ရက်မှာ လူသေဆုံးမှုနဲ့ ဖျက်ဆီးမှုကြီးမားလှတဲ့ မန္တလေး-စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီငလျင်အပြီးမှာ အတိဒုက္ခရောက်နေသူတွေကို ကယ်ဆယ်ကူညီပေးဖို့ တရုတ်နိုင်ငံက ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေ၊ အကူအညီတွေ အလုံးအရင်းနဲ့ အစောဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ကပ်ဘေးဒုက္ခကြီး ကြုံခဲ့ရတဲ့ မြန်မာပြည်သူတွေအဖို့ အထူးကျေးဇူးတင်ရှိဖွယ်ရာ ဖြစ်ပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံက ပြည်သူတွေကလည်း အားသွန်ခွန်စိုက် ကူညီခဲ့ကြပါတယ်။ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တွေက နည်းပညာမြင့်မားသလို စုဖွဲ့မှုစနစ်လည်း ကျနကောင်းမွန်လှပါတယ်။ မြန်မာတွေရဲ့ယုံကြည်ရာ ‘သင်္ဂဟတရားလေးပါး’ မှာ ပါဝင်တဲ့ ဒါန–ဝတ္ထုပစ္စည်း ပေးကမ်းထောက်ပံ့ချီးမြှင့်ခြင်း၊ သမာနတ္တတာ–ကိုယ်နှင့်ထပ်တူပြုမူဆက်ဆံခြင်းဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းတို့နဲ့လည်း ပြည့်စုံပါတယ်။ နိုင်ငံတခုအနေနဲ့စဉ်းစားဖော်ပြရရင် တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ သူ့ပြည်သူတွေဟာ ‘မြေငလျင်သံခင်းတမန်ခင်း’ (earthquake diplomacy) ကို ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ ခြွင်းချက်မထား ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ မြန်မာပြည်သူလူထုတွေရဲ့ ယုံကြည်လေးစားမှု၊ အားကိုးအားထားပြုမှုတွေကိုလည်း ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရယူနိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ အာဏာသိမ်းမှုအလွန် မြန်မာ့အရေး တရုတ်အစိုးရရဲ့ကိုင်တွယ်ပုံ၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) သိမ်းယူထားတဲ့ လားရှိုးမြို့ကို စစ်ကောင်စီထံပြန်လွှဲရေး တရုတ်အစိုးရရဲ့ ဆောင်ရွက်မှုတွေဟာ အများပြည်သူအကြား အချေအတင် ငြင်းခုံဆွေးနွေးစရာတွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

အခြားတဖက်က ပဋိပက္ခစီးပွားရေးကဏ္ဍရဲ့ နောက်ကွယ်ကိစ္စတွေကလည်း ဆွေးနွေးစရာပါပဲ။ ဥပမာ လူထုအများ မျက်ကွယ်မှာဖြစ်နေတဲ့ မြေရှားသတ္တုတူးဖော်မှုတွေမှာ တရုတ်အစိုးရ၊ တရုတ်ကုမ္ပဏီတွေရဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ မြေငလျင်ကြီးနောက်ဆက်တွဲ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးတွေမှာ တရုတ်အစိုးရရဲ့ ပါဝင်ပတ်သက်မှုတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်တဲ့အခါ ကွဲပြားခြားနားမှုတွေကို မြင်ကြရပါတယ်။ တန်ဖိုးကြီးလှတဲ့ သတ္တုတူးဖော်မှုတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ဒေသခံပြည်သူတွေ ခွဲဝေမခံစားကြရပါဘူး။ ဒေသတွင်းလက်နက်ကိုင်တွေရဲ့ ဖိနှိပ်မှု၊ ဓားမိုးအုပ်ချုပ်မှုတွေလည်း ကြုံတွေ့နေကြရပါတယ်။ ဒေသခံလူထုတွေအနေနဲ့ အကျပ်အတည်းဒုက္ခကို ပိုလို့ကြုံတွေ့ကြရပါတယ်။ အိုးအိမ်ပြောင်းရွှေ့ ထွက်ခွာပေးကြရပါတယ်။ စိုက်ပျိုးပင်တွေ၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်တွေ သေဆုံးတာကြောင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုတွေလည်း ပျက်စီးကြရပါတယ်။ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာပြဿနာတွေကိုလည်း ဆိုးဆိုးရွားရွား ခံစားနေကြရပါတယ်။ အိမ်နီးချင်း အင်အားကြီးတရုတ်နိုင်ငံဟာ ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့် ပြည်သူတွေကို ‘သင်္ဂဟတရား’နဲ့အညီ ကူညီခဲ့သလို အခုလို သတ္တုတူးဖော်ရေးကဏ္ဍမှာ အဆင့်မြင့်မားတဲ့ စံချိန်စံညွှန်းတွေနဲ့အညီ ကျင့်ကြံကြမယ်ဆိုရင်ဖြင့် အတိုင်းထက်အလွန် နှစ်ဖက်အကျိုး မျှတစေပါလိမ့်မယ်။

ဒီတပတ် ‘ISP နဲ့အတူ မိနစ် ၃ဝ’ အစီအစဉ်မှာတော့ တရုတ်နိုင်ငံနဲ့ မြန်မာ့မြေရှားတူးဖော်မှုအကြောင်းတွေကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။ ပြီးတော့ မြေရှားတူးဖော်မှုတွေကြောင့် မျက်ကွယ်အခြေအနေတွေမှာ ဒေသခံတွေ ဘယ်လိုဒုက္ခကြုံနေရတယ်၊ ဒေသခံတွေ ဘာလိုချင်ကြသလဲဆိုတာတွေကို သုတေသနရှုထောင့်အမြင်ကနေ ဆွေးနွေးတင်ပြခဲ့ကြပါတယ်။

➤ အပြည့်အစုံကို ကပြင်ရပ်ဝန်းစာမျက်နှာတွင် ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါပြီ။