အတိတ်က မစွမ်းနိုင်ဖြစ်ရတာ၊ ဂုဏ်သိက္ခာချို့ယွင်းတာ၊ ငွေကြေးချို့တဲ့တာ စတဲ့ဒဏ်တွေကို ခံစားရင်း ရလာခဲ့တဲ့ စိတ်ဒဏ်ရာ (trauma) တွေကို အာဏာရှိလာတဲ့အခါ ငွေကြေးအရ အမြတ်ထုတ်တာ၊ ဆင်းရဲဒဏ်ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ လုံခြုံမှုကင်းမဲ့စိတ် (Insecurity) ကို ငွေကြေးနဲ့ဖြစ်စေ၊ အာဏာနဲ့ဖြစ်စေ ဖာထေးတာတွေ လုပ်လာကြပါတယ်။ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လည်း တော်လှန်ရေးနယ်ပယ်ထဲမှာ ပါဝင်နေသူတဦးဖြစ်တဲ့အလျောက် ဒီလိုကိစ္စတွေကို မကြာခဏ တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။

တော်လှန်ရေးနယ်မြေအချို့မှာ အခွန်ကောက်ခံတဲ့အခါ အာဏာရှင်ခေတ်တွေကအတိုင်း ‘အမိန့်’ နဲ့ ကောက်ခံတာ၊ ကောက်ခံရရှိတဲ့ အခွန်ငွေကို သုံးစွဲတဲ့အခါ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အားနည်းတာတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းမှုတွေမှာလည်း စနစ်ဟောင်းက ဥပဒေပုဒ်မတွေကိုပဲ အသုံးပြုပြီး တရားစီရင်နေတာမျိုးတွေ ရှိနေတာဟာ ‘စနစ်သစ်’ ကို သွားနေတဲ့ လမ်းကြောင်းအပေါ် စိန်ခေါ်မှုကြီးတခု ဖြစ်နေပါတယ်။

မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ တိုက်ဆိုင်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ ဖြစ်စဉ်တခုကတော့ စစ်ကော်မရှင်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေတဲ့ ကရင်နီနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်က တော်လှန်ရေးအင်အားစုတွေ အိန္ဒိယမြို့တော်ကို ရောက်ရှိနေခြင်းပါပဲ။

လူထုဟာ အသံတိတ်သပိတ်ကတဆင့် သူတို့ရဲ့ နိုင်ငံဲရေးလိုလားချက် အာသီသကို သမိုင်းအစဉ်အဆက် မပျက်မကွက် ပြသခဲ့သလို ထပ်မံပြသခဲ့ပြီးပါပြီ။ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်တွေအတွက်တော့ ဒီအာသီသနဲ့ ပါဝင်မှုတွေကို ကြွေးကြော်သံ slogan သက်သက်တင်မဟုတ်ဘဲ ရလဒ်ထွက်စေမယ့် အစီအမံ program တွေအဖြစ် ဘယ်လိုပြောင်းလဲမလဲဆိုတဲ့ ပုစ္ဆာကို အဖြေရှာဖို့သာ လိုအပ်ပါကြောင်း တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်။

စစ်ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လှည့်ကွက်က ရိုးရှင်းပါတယ်...စစ်တပ်သာ ပြိုကွဲသွားရင် မြန်မာနိုင်ငံဟာ ဘယ်သူမှ မထိန်းချုပ်နိုင်တဲ့ ‘ကျဆုံးနိုင်ငံ’ (failed state) ဖြစ်သွားလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေအနေနဲ့ ဒုက္ခသည်တွေ၊ လက်နက်မှောင်ခိုမှုတွေ၊ မတည်ငြိမ်မှုတွေ စတဲ့ နောက်ဆက်တွဲဂယက်တွေကို ကြုံရလာပါလိမ့်မယ်ဆိုတာပါပဲ။

အားနည်းချည့်နဲ့တဲ့ အင်အားစုတွေက ဘယ်လိုပဲဖြစ်ရမယ်ဆိုတဲ့ နှုန်းစံတန်ဖိုးတွေနဲ့ စည်းမျဉ်းတွေကို ဖြစ်ချင်စိတ်အခြေခံနဲ့ ပုံဖော်လို့မရပါဘူး...လူတိုင်းကတော့ ကိုယ့်နိုင်ငံကို မနက်ဖြန်သန်ဘက်ခါ ဖင်လန်လို၊ နော်ဝေလို ဖြစ်ချင်ကြတာချည်းပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဖြစ်ချင်စိတ်အခြေခံတခုတည်းနဲ့ အချက်အလက်အခြေခံဆန်းစစ်ချက်မပါဘဲ ကြွေးကြော်နေရင်တော့ ‘ထမင်းဆီဆမ်း ရွှေလင်ပန်း’ကမှ တကယ်ရဖို့ နီးစပ်ပါဦးမယ်။

ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးဖြစ်စဉ်တွေမှာ အတိုက်အခံအားလုံးကို ပါဝင်အောင်ကြိုးစား၊ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရပ်တန့်ပြီး ထိုက်သင့်တဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်တွေကို ဖြေလျှော့ပြီးမှ လုပ်ကြတာပါ။  စစ်အုပ်စုကတော့ အတိုက်အခံအကုန်လုံးကို ထောင်ထဲထည့်၊ ပါတီဖျက်သိမ်း၊ ဖိနှိပ်ထားပြီး အားလုံးကို စိတ်တိုင်းကျ ချည်နှောင်ထားပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေလည်း ပိုလုပ်နေပါတယ်။

နှစ်ခုစလုံးဟာ သူ့နည်းသူ့ဟန်နဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ တခုနဲ့ တခု အားဖြည့်နိုင်ဖို့ထက် အပြန်အလှန် အားလျော့စေတဲ့ သံသရာထဲ ရောက်နေသလားလို့ စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နေပါတယ်...အခုအချိန်မှာ လိုအပ်နေတာ ‘ဘယ်သူ့အယူအဆ မှန်လဲ’ ငြင်းဖို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အဓိကမေးခွန်းက ‘ပြည်သူမရှုံးဖို့ ဘာလုပ်ကြမလဲ’ဆိုတာပါပဲ။